Suzanne Kouwenhoven

de kenmerken van Oplossingsgericht denken

Het leven daagt ons af en toe uit. Onverwachte situaties of obstakels overkomen ons. En eigenlijk kunnen wij daar ook niet zoveel aan doen. Wat wij wel kunnen doen is kiezen hoe wij omgaan met de uitdagingen in ons leven. En met de obstakels die wij tegenkomen. Goed omgaan met tegenslagen doe je door in plaats van probleemgericht, oplossingsgericht te denken. Oplossingsgericht denken is een vaardigheid die je kunt leren.

Vanuit de psychologie weet ik dat conventionele en probleemgerichte therapie vormen zich veelal richten op het analyseren van het probleem. En in mijn coaching gesprekken heb ik gemerkt dat mensen dan heel goed worden in het praten over hun probleem. Ze raken getraind in het praten over hun probleem.

Vaak hebben mensen ook al veel nagedacht over het probleem. Ook daarin zijn ze dus al getraind. Waar ze echter nog niet in getraind zijn, is het praten en denken in oplossingen.

Soms is een probleem zo complex dat de oorzaak moeilijk te achterhalen is. Voordat ik begon te werken met de oplossingsgerichte methode vroeg mij vaak af of dit belangrijk is om te weten. Ik wil mij namelijk liever richten op het hier en nu en de toekomst. Toekomstgericht denken. En ook op wat werkelijk belangrijk voor iemand is op dit moment in het leven. Zijn of haar kernwaarden.

Wat ik heb gemerkt is dat mijn cliënten het ook fijn vinden dat ze niet eindeloos hoeven te praten en na te denken over hun problemen. Er ontstaat een soort opluchting wanneer ik vertel dat we het veel meer gaan hebben over waar ze nu staan en waar ze naartoe willen, in plaats van over het verleden.

Een van de belangrijkste inzichten om mee te geven aan mijn cliënten vind ik dat zij vrij zijn om andere bewuste keuzes te maken. Vaak zijn mensen nog geneigd te denken dat ze vooral vrij willen zijn “van”. Vrij van het probleem dat zij ervaren. Door het perspectief aan te nemen dat je “vrij bent om”, kom je in een hele andere modus.

Die modus gaat over kansen, zien, moed tonen, actie ondernemen. Je zou het een doe modus kunnen noemen.

Kortom, oplossingsgericht denken heeft een aantal karakteristieken die heel waardevol kunnen zijn voor jouw persoonlijke ontwikkeling.

Waardoor wordt oplossingsgericht denken gekenmerkt?

1. Bewustzijn richten op oplossingen in plaats van problemen

“Praten over problemen creëert problemen, praten over oplossingen creëert oplossingen”

Allereerst wordt oplossingsgericht denken gekenmerkt door de focus op oplossingen in plaats van op problemen. Problemen gaan vaak over situaties in het verleden, die onveranderbaar zijn.

Door je bewustzijn te richten op oplossingen van het probleem, verplaats jij de aandacht naar de toekomst en de mogelijkheden.

Door dit bewustzijn kun je vervolgens gaan praten over waar je nu staat en waar je naartoe wilt. De toekomst is namelijk maakbaar en veranderbaar. Het verleden is dat niet. Zodoende is oplossings- en toekomst gericht denken veel waardevoller voor jouw persoonlijke ontwikkeling.

Misschien is er maar 1 probleem dat jij wilt oplossen, maar dit wilt niet zeggen dat jij je bewustzijn ook maar op 1 oplossing hoeft te richten. Ga altijd op zoek naar meer dan 1 oplossing. En oefen het denken in oplossingen door altijd op zoek te gaan naar meerdere oplossingen.

Vragen die kunnen helpen bij het focussen op oplossingen:

  • “Kan ik nog meer oplossingen bedenken?”
  • “Wat zou mij verder nog kunnen helpen?”

2. Het ontwikkelen van positieve toekomstscenario's. Een plan maken

“We aren’t built to live in the moment” - Martin Seligman en John Tierney

Ten tweede wordt oplossingsgericht denken gekenmerkt door het vermogen om positieve toekomstscenario’s te ontwikkelen. Wanneer jij je focust op het vinden van oplossingen dan word je automatisch gedwongen om naar de toekomst te kijken.

Denken aan oplossingen in de toekomst gaat over kansen, actie en lange termijn commitment. De overstap van dit positieve scenario naar een plan om dit te realiseren is dan zo gezet.

Het maken van een plan maakt het tastbaar, haalbaar, geeft controle, eigenaarschap en het besef dat je de situatie de baas kunt worden, de problemen weet te navigeren.

Wil jij meteen starten met het maken van een plan en zo jouw doelen realiseren? Klik hier om samen een 90 dagen plan te maken.

3. Kies een perspectief, kies een oplossing

Als derde wordt oplossingsgericht denken gekenmerkt door het kiezen van een perspectief. Zoals ik al eerder benoemde, is het van belang dat je het perspectief aanneemt dat jij vrij bent om stappen te ondernemen. Stappen die leiden naar het bereiken van een positief resultaat in de toekomst.

Als jij namelijk teveel aandacht geeft aan het vrij worden van het probleem dat je ervaart dan denk je weer teveel aan het probleem en is de kans op het vinden van een gepaste oplossing kleiner. Hiernaast word je goed in het denken aan het probleem, terwijl je juist wilt oefenen met het bedenken van oplossingen.

4. Los het probleem op een ander niveau op dan waar het ontstaan is

“Je kunt nooit een probleem oplossen op hetzelfde niveau als waar het is ontstaan”- Albert Einstein

In de psychologie onderscheiden wij verschillende niveaus van de mens. Gedrag, gevoelens, gedachten. Een probleem kan nooit worden opgelost op hetzelfde niveau als waar het is ontstaan.

Vaak denken wij een probleem te kunnen oplossen door er maar over blijven na te denken. Dit is niet waar. Door het probleem te blijven analyseren wordt je goed in het analyseren en nadenken, maar los je het probleem niet op.

Een probleem oplossen doe je dus door te doen (gedrag) of actie te ondernemen, in plaats van te blijven nadenken over het probleem.

5. Zoek naar uitzonderingen

Tot slot richt jij jouw denken op situaties waarin het probleem zich niet voordeed wanneer jij zoekt naar oplossingen. Een probleem is namelijk nooit 100% van de tijd aanwezig. De momenten waarop het probleem zich niet voordoet noemen we uitzonderingen.

Als jij een probleem ervaart kun je je dit misschien moeilijk voorstellen. Doe daarom een gedachtenexperiment om de uitzonderingen te zoeken. Vragen die daarbij kunnen helpen zijn:

  • “Kan ik mij een moment herinneren dat het wel lukte, of het probleem niet aanwezig was?”
  • “Wat was er toen anders?"
  • “Wat deed ik toen anders?” 

Ben jij een van deze uitzonderlijke situaties op het spoor gekomen? Dan kun je hiervan leren. Je deed iets waardoor het probleem even niet aanwezig was.

Hetzelfde kun je doen in andere situaties waardoor je minder last hebt van het probleem en gaat denken aan mogelijkheden en oplossingen.

Welk probleem ga jij oplossen?

Spread the word
>